Jak dbać o czystość systemów udojowych?

Mleko jest substancją, która ze względu na zawarte w nim bakterie ma naturalną tendencję do ulegania szybkiemu psuciu, wynikającemu z tempa namnażania się obecnych w nim drobnoustrojów. Jego jakość zależy więc nie tylko od właściwego żywienia stada, ale także od właściwych warunków udoju i przechowywania. Liczy się zarówno szybkie obniżenie temperatury mleka, pozwalające na zatrzymanie wszystkich niekorzystnych procesów, jak i zachowanie właściwej higieny. W nowoczesnych gospodarstwach stosujących zautomatyzowane urządzenia do dojenia warunkiem pozyskiwania mleka dobrej jakości tj. bez nadmiernej ilości zanieczyszczeń i bakterii jest wykorzystywanie odpowiednich środków do utrzymywania higieny systemów udojowych oraz przestrzegania reżimu sanitarnego na każdym etapie działania.

 

Używanie preparatów myjących w systemach CIP

Urządzenia do automatycznego udoju to zwykle dość złożone instalacje, które składają się z aparatów udojowych połączonych z rurociągiem kierującym mleko do schładzanego zbiornika oraz niezbędnej aparatury – m.in. zaworów, pomp i przepływomierzy. Ponieważ resztki mleka osadzające się wewnątrz systemu bardzo szybko stałyby się źródłami zanieczyszczenia ze względu na rozwój bakterii, cały system musi być odpowiednio myty. Z uwagi na złożoność nie byłoby to możliwe, gdyby instalacje tego typu nie były wykonywane w technologii CIP (Clean In Place). Dzięki odpowiedniemu środkowi myjącemu wprowadzanemu do aparatury, ze wszystkich elementów rurociągu można łatwo wypłukać wszelkiego rodzaju osady i pozostałości.

 

Środki myjące

Przy czyszczeniu urządzeń udojowych używa się zarówno preparatów zasadowych służących do mycia, jak i silnie kwaśnych potrzebnych podczas płukania aparatury. Mycie wiąże się z płukaniem wstępnym za pomocą wody oraz zastosowaniem substancji alkalicznych i kwaśnych. Środki zasadowe umożliwiają pozbycie się tłuszczów i białek, a kwasowe pozwalają na usuwanie zanieczyszczeń nieorganicznych – kamienia kotłowego i mlecznego – jak również obniżenia pH, co sprzyja pozbywaniu się drobnoustrojów.

 

Jak przebiega automatyczne mycie instalacji udojowej w praktyce?

W nowoczesnych systemach udojowych proces czyszczenia jest zintegrowany z instalacją i odbywa się bez konieczności jej demontażu. Po zakończeniu doju uruchamiany jest cykl mycia, w którym kolejne etapy przebiegają automatycznie i obejmują przepływ wody oraz roztworów myjących przez wszystkie elementy instalacji. Kluczowe jest to, że ciecz czyszcząca krąży w obiegu zamkniętym, docierając do miejsc, które w normalnych warunkach są niedostępne. Taki sposób działania pozwala na utrzymanie czystości bez przerywania ciągłości pracy gospodarstwa.

 

Co decyduje o skuteczności przepływu roztworów czyszczących w instalacji?

Istotnym elementem jest nie tylko sam środek myjący, ale sposób jego przemieszczania się w systemie. Aby usunąć osady, konieczne jest odpowiednie tempo przepływu oraz właściwa dynamika cieczy, która pozwala „oderwać” zanieczyszczenia od ścianek instalacji. W praktyce znaczenie mają:

• prędkość przepływu roztworu w rurociągach,
• naprzemienne zasysanie powietrza i cieczy, tworzące efekt turbulentny,
• temperatura roztworu wpływająca na rozpuszczanie osadów,
• czas trwania cyklu mycia,
• równomierne rozprowadzenie cieczy w całym układzie.

Bez zachowania tych parametrów nawet dobre środki mogą nie przynieść oczekiwanego efektu.

 

Dlaczego kontrola parametrów technicznych instalacji ma znaczenie dla higieny?

Sprawność systemu udojowego wpływa bezpośrednio na efektywność jego czyszczenia. Zużyte elementy, nieszczelności czy nieprawidłowo działające pompy mogą zaburzać przepływ roztworów i powodować powstawanie miejsc, w których zanieczyszczenia nie są usuwane. Dlatego utrzymanie higieny wiąże się nie tylko z doborem preparatów, ale również z regularną kontrolą techniczną instalacji. Właściwe działanie całego układu pozwala utrzymać powtarzalność procesu mycia i ograniczyć ryzyko pogorszenia jakości mleka.